Wat is een BABS? Buitengewoon Ambtenaar van de Burgerlijke Stand uitgelegd

S
Sophie van de Velde
Trouwplanner & Bruiloftspecialist
Ceremonie, Wetgeving & Officieel Trouwen · 2026-02-15 · 8 min leestijd

Je staat voor het altaar, of eigenlijk: voor de tafel in die prachtige trouwlocatie in de Utrechtse Heuvelrug.

Je partner staat tegenover je. De zon schijnt door de ramen. Iemand spreekt de woorden die jullie huwelijk officieel maken. Die persoon?

Dat is de BABS. De Buitengewoon Ambtenaar van de Burgerlijke Stand.

Voor veel mensen klinkt het als een ingewikkeld, formeel iets. Maar het is eigenlijk heel simpel en persoonlijk.

Het is de persoon die jullie dag onvergetelijk maakt, met woorden die speciaal voor jullie zijn geschreven. Laten we eens kijken wat het precies is en hoe het werkt.

Wat is een BABS eigenlijk?

Een BABS is de officiële trouwambtenaar. In Nederland mag je namelijk niet zomaar trouwen.

Het moet gebeuren door een ambtenaar van de Burgerlijke Stand. Meestal is dat een vaste kracht van de gemeente. Die persoon trouwt iedere week wel een paar stellen. Maar een BABS is anders.

Een Buitengewoon Ambtenaar is iemand die speciaal voor jullie huwelijk wordt aangesteld. Dat is vaak een vriend, familielid of collega die de ceremonie leidt.

Zij krijgen van de gemeente een tijdelijke bevoegdheid om jullie te trouwen.

Dit heet een 'buitengewone' ambtenaar. Het zorgt voor een ceremonie die echt bij jullie past. Geen standaard praatje, maar een verhaal dat klopt.

Waarom is dat belangrijk? Omdat een bruiloft draait om jullie verhaal.

Een vaste ambtenaar kent jullie vaak niet. Hij of zij leest een standaard tekst voor. Dat kan heel mooi zijn, maar het voelt soms afstandelijk.

Een BABS kent jullie. Die weet hoe jullie hebben ontmoet.

Die weet wat jullie samen drijft. De ceremonie wordt hierdoor veel persoonlijker.

Het voelt alsof je getrouwd wordt door iemand die om jullie geeft.

Dat maakt het moment extra emotioneel en speciaal. Het is de kern van een moderne, persoonlijke bruiloft in Nederland.

Hoe regel je een BABS voor jullie huwelijk?

Het proces is simpel, maar je moet wel op tijd beginnen. Allereerst moet je natuurlijk trouwplannen hebben.

Kies een datum en een trouwlocatie. In Nederland mag je namelijk niet overal trouwen.

Je moet trouwen op een officiële trouwlocatie. Dat kan het stadhuis zijn, maar ook een kasteel, een boerderij of een mooi hotel. De gemeente waar die locatie staat, is de plek waar je je huwelijk moet aangeven. Doe dit op tijd, minimaal 2 tot 4 maanden van tevoren.

Dan is er genoeg ruimte voor de papieren. Zodra je de locatie en datum hebt, ga je op zoek naar een BABS.

Dit is een leuke klus voor jullie zelf. Je kunt iemand vragen die dicht bij jullie staat. Denk aan een zus, een beste vriend of een oom.

Let wel: de persoon moet 18 jaar of ouder zijn en de Nederlandse taal goed beheersen. Hij of zij moet ook 'onpartijdig' zijn.

Dat betekent dat je geen directe familie bent van je partner. Een broer of zus van je partner mag dus niet jullie BABS zijn.

Een vriend of collega wel. Als je iemand hebt gevraagd, moet die persoon zich aanmelden bij de gemeente. De gemeente controleert of die persoon geschikt is.

De gemeente geeft de BABS een speciale cursus. Dit is verplicht. Tijdens deze cursus leert de BABS hoe een ceremonie in zijn werk gaat.

Wat zijn de wettelijke onderdelen? Hoe spreek je een groep toeschouwers toe?

De cursus duurt meestal een dagdeel. Sommige gemeentes vragen hier geld voor, andere niet.

De kosten liggen vaak tussen de €50 en €150. Dit hangt af van de gemeente. Na de cursus krijgt de BABS een officiële benoeming. Vanaf dat moment mag hij of zij jullie trouwen. Dit geldt alleen voor die ene dag op die ene locatie.

De kosten: wat kost een BABS?

De kosten voor een BABS zijn meestal lager dan wanneer je kiest voor een zelfstandig trouwambtenaar inhuren voor jullie ceremonie.

De vaste ambtenaar is in dienst van de gemeente. De BABS is een vriend of familielid. Die vraagt vaak geen geld voor het trouwen zelf. Het is een dienst voor jullie.

Maar er zijn wel kosten verbonden aan de procedure. De belangrijkste kosten zijn de leges voor de huwelijksvoltrekking en eventueel het aanvragen van een trouwboekje.

Dit betaal je aan de gemeente. In Nederland liggen deze kosten tussen de €200 en €400.

Dit hangt af van de gemeente en van de dag. Zo gelden er specifieke lokale regels voor het huwelijk die de prijs beïnvloeden. Trouwen op een maandag is vaak goedkoper dan op een zaterdag. Daarnaast zijn er de kosten voor de BABS-cursus.

Zoals gezegd, dit is vaak tussen de €50 en €150. Soms vraagt de gemeente niets, omdat ze het belangrijk vinden dat mensen een persoonlijke ceremonie hebben.

Het is slim om dit van tevoren te vragen bij het gemeentehuis. Vergeet niet dat de BABS zelf ook kosten maakt. Hij of zij moet misschien een mooi pak of een jurk kopen. En reiskosten.

Als je vriend uit Amsterdam komt en jullie trouwen in Maastricht, dan zijn dat kosten.

Het is gebruikelijk om de BABS een leuk cadeau te geven. Dit is geen verplichting, maar wel een mooie blijk van waardering.

Denk aan een cadeaubon van €50 tot €100, of een fles champagne.

Om de kosten op een rijtje te zetten: Je ziet dat het een stuk voordeliger kan zijn dan een dure, vaste ambtenaar op een topdag. Zeker als je de ceremonie combineert met een goedkope trouwlocatie.

De ceremonie: wat doet de BABS?

De grote dag is aangebroken. Jullie staan in de trouwlocatie.

De BABS komt naar voren. De ceremonie verloopt in een vast stramien, maar de invulling is vrij. Er zijn drie wettelijke onderdelen die moeten gebeuren.

Ten eerste de controle van de identiteit. De BABS moet controleren dat jij en je partner echt zijn wie je zegt dat je bent.

Daarna moeten de getuigen tekenen. Er moeten minimaal 2 en maximaal 4 getuigen zijn.

Zij zetten hun handtekening onder de huwelijksakte. Het belangrijkste onderdeel is de trouwbelofte. De BABS vraagt jullie: "Wil jij (naam) tot je echtgenoot/echtgenote nemen?" Jij moet hier met een duidelijk "Ja" op antwoorden. Dat klinkt simpel, maar in het bijzijn van al je gasten voelt het enorm zwaar en mooi.

De BABS zorgt ervoor dat dit moment rustig en waardig verloopt. Hij of zij begeleidt jullie door de woorden heen.

Dit is het moment dat je officieel getrouwd bent. Hierna mag je de ringen uitwisselen. Dit is niet verplicht door de wet, maar wel een traditie die de BABS zal faciliteren.

Na de ringen en de handtekeningen is het huwelijk gesloten. De BABS spreekt de woorden: "Ik verklaar u hierbij voor man en vrouw" (of "echtgenoten").

Dan mag je eindelijk zoenen! De BABS sluit de ceremonie vaak af met een toespraak. Hier komt de persoonlijke kwaliteit naar voren.

De BABS vertelt over jullie relatie. Misschien wel over die ene vakantie naar Spanje, of hoe jullie hebben ontmoet op een festival.

Dit maakt het emotioneel en leuk. De duur van de ceremonie is meestal 20 tot 30 minuten. Dit hangt af van de toespraak en de wensen van het paar.

Praktische tips voor een succesvolle BABS-ceremonie

Het regelen van een BABS is een feestje, maar er komt wel wat bij kijken. Hier zijn een paar concrete tips om het soepel te laten verlopen.

Een BABS maakt je huwelijk uniek. Het is de manier om een standaard bureaucratische handeling om te toveren tot een feest der liefde. Door een vriend of familielid de officiële woorden te laten spreken, voelt de ceremonie niet als 'verplichte kost', maar als een echt moment.

  1. Kies de juiste persoon: Denk niet alleen aan je beste vriend, maar ook aan iemand die goed kan spreken. Een BABS moet een groep kunnen vermaken. Is je vriend verlegen? Misschien is je zus dan een betere keus. Oefen de ceremonie een keer van tevoren. Dat haalt de zenuwen weg.
  2. Check de regels van de gemeente: Elke gemeente heeft eigen regels. Mag de ceremonie buiten zijn? Mag er muziek gedraaid worden? Hoe laat moet de BABS aanwezig zijn? Bel de gemeente op en vraag naar de "trouwambtenaren". Zij sturen je vaak een handleiding voor de BABS.
  3. Geef de BABS genoeg informatie: De BABS moet een toespraak schrijven. Geef hem of haar voldoende materiaal. Stuur foto's, verhalen en anekdotes op. Vertel wat jullie leuk vinden aan elkaar. Dit helpt de BABS om een verhaal te maken dat klopt. Doe dit minimaal 2 maanden van tevoren.
  4. Denk aan de tijd: De ceremonie duurt even. Zorg dat de gasten zitplaats hebben. Een trouwlocatie heeft vaak stoelen, maar check dit. Ook voor de BABS zelf. Een kapotte stoel is niet gezellig. Zorg voor water voor de BABS. Spreken is dorstig werk.
  5. Combineer met een goedkope trouwlocatie: Omdat je minder betaalt voor de ambtenaar (de BABS is vaak gratis of goedkoop), kun je dat geld steken in de locatie. Kies voor een mooie boerderij of een sfeervol restaurant. Dit maakt de totale bruiloft leuker zonder dat je budget explodeert.

Het is persoonlijk, warm en onvergetelijk. Dus, als je gaat trouwen in Nederland en je wilt iets bijzonders: vraag die BABS.

Het is de beste keuze die je kunt maken voor jullie dag.

Volgende stap
Bekijk alle artikelen over Ceremonie, Wetgeving & Officieel Trouwen
Ga naar overzicht →
S
Over Sophie van de Velde

Sophie van de Velde is trouwplanner met meer dan 10 jaar ervaring in het organiseren van droombruiloften door heel Nederland. Van intieme burgerlijke huwelijken tot grote feesten op kastelen — ze schrijft over locaties, budgetten, trouwjurken en alles wat bij de mooiste dag van je leven komt kijken.